جایگاه رفیع ابن سینا در فلسفه نباید ما را از توجه به جنبه های عرفانی اندیشه او بازدارد. نگاه عرفانی ابن سینا از مرزهای تفکر مشائی فراتر رفته و بر فیلسوفان بزرگی چون شیخ اشراق و صدرالمتالهین اثرگذارده است. او دو طرح سلوکی در کتاب اشارات ارائه کرده و در هر یک از زاویه ای به مراحل تعالی معنوی نگریسته است. در این مقاله، از طرح اول گفت وگو کرده ایم که از منظر روانشناختی سیر تحول روحی سالک را ترسیم کرده و از ظهور انوار عالم غیب، اتصال به عالم الهی و سیر کمالی سالک در مواجهه با فضای روحانی سخن گفته است. این مقاله، تلاش دارد تا افزون بر تحلیل نگاهی نقادانه به حاصل کار داشته و با تکیه بر تراث وحیانی، قوت و ضعف طرح بلند ابن سینا را نمایان کند.

در عرفان اسلامی، انسان، موجودی ذومراتب با ساحت های وجودی مختلف است که هر یک از آنها دریچه ای به وجود پر رمز و راز این معمای هستی است. در میان عارفان مسلمان، چهره مولانا جلال الدین رومی در کشف رازهای درونی انسان و گشودن اسرار وجودی او بسیار برجسته است. مولوی با بهره گیری از تعالیم عمیق دینی و تجربیات عارفان پیش از خود و آمیختن آنها با تجربیات عرفانی خویش توانست انسان شناسی عرفانی بسیار متعالی و عمیقی را در آثار منثور و منظوم خویش به بشر عرضه کند.تعالی معنوی انسان در تفکر مولانا را باید از دو جنبه نگریست: یک جنبه آن مانع زدایی و آسیب شناسی روحی انسان و جنبه دیگر، چگونگی پرورش روحانی اوست. مولوی با تفکیک خود حقیقی و خود مجازی انسان و شناخت آثار زیانبار غفلت انسان از ساحت الهی خویش، موانعی را که باعث این غفلت و دوری انسان از گوهر حقیقی خود می شود، در مکتب عرفان عشقی خویش به بهترین وجهی به تصویر کشید و همچون طبیبی روحانی توانست با کشف علل واقعی درد و رنج انسان غذاهای حقیقی روح انسان را شناسایی و عرضه کند .

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

زمینه و هدف: ازآنجایی که انسان دارای دو ساحت مادی و معنوی است، برای رسیدن به کمال در هرکدام از این ابعاد به ابزارهایی دقیق و متناسب نیاز است. یکی از مهم ترین ابزارهای رشد معنوی در انسان بی تردید تعالیم الهی هستند که در قرآن به صورت تمام و کمال در اختیار انسان ها قرار گرفته است. در این مقاله تلاش شده است به دور از پیش داوری های ارزشی، صرفا بر اساس داده های علمی به نقش تعالی در ارتقای کارایی کارکنان نیروی انتظامی در تعامل با مردم پرداخته شود. چارچوب ارایه و تحلیل داده ها نیز به این صورت است که ابتدا یک موضوع انتخاب شده و سپس با استناد به آیات و برخی روایات به تبیین آن پرداخته شده است. روش: این پژوهش با روش توصیفی تحلیلی و با استفاده از مطالعات کتابخانه ای و مطالعات میدانی در دانشگاه علوم انتظامی انجام شده است. یافته ها و نتیجه گیری: ازجمله آثار تعالی معنوی عبارت اند از: افزایش اعتماد عمومی نسبت به نیروی انتظامی، افاضه برکات مادی و معنوی در سایه نعمت امنیت، کسب عزت و کرامت، بسترسازی برای تحقق مدینه فاضله، مشروعیت آفرینی برای نظام اسلامی، گسترش عدالت در شیون مختلف اجتماعی. تعالی سطح معنویت در انسان با رشد معرفتی، اخلاقی و اجتماعی همراه است؛ ازاین رو تعالی معنوی کارکنان ناجا ضرورتی برای دستیابی به سازمانی متعالی و جامعه ای اسلامی است.

شخصیت و ویژگی های شخصیتی عاملی اثرگذار بر رفتارهای آشکار و نهان انسان است و همواره شایان توجه پژوهشگران و نظریه پردازان علوم رفتاری بوده است. این پژوهش با هدف تحلیلی بر نقش شخصیت پیش رو در رابطه سرمایه معنوی و بهزیستی معنوی تعالی گرا اجرا شد. روش پژوهش از نوع همبستگی و جامعه آماری آن کارکنان دو سازمان صنعتی در اصفهان بودند که از میان آنها دویست و هفتاد و هفت نفر به شیوه سهمیه ای انتخاب شدند. برای جمع آوری داده ها از سه پرسشنامه سرمایه معنوی، پرسشنامه بهزیستی معنوی تعالی گرا و پرسشنامه شخصیت پیش رو استفاده شد. داده ها با استفاده از تحلیل رگرسیون سلسله مراتبی تحلیل شد. نتایج نشان دادند بین شخصیت پیش رو با سرمایه معنوی و بهزیستی معنوی تعالی گرا و بین سرمایه معنوی و بهزیستی معنوی تعالی گرا رابطه مثبت و معناداری وجود دارد. نتایج تحلیل رگرسیون سلسله مراتبی نشان دادند شخصیت پیش رو رابطه بین دو مولفه سرمایه معنوی، یعنی ارزش گرایی معنوی و رابطه تعالی گرا با خداوند را با بهزیستی معنوی تعالی گرا تعدیل می کند. نتایج این مطالعه نشان دادند شخصیت پیش رو می تواند عاملی مهم در پیوند بین سرمایه معنوی با بهزیستی معنوی تعالی گرا باشد.

در این مقاله با تاکید بر اندیشه فرماندهی معظم کل قوا امام خامنه ای (مدظله العالی) که مبتنی بر مبانی الهی، پاسخگوی تعالی جمهوری اسلامی در عصر تهاجم فرهنگی و ناامنی های گسترده بوده است؛ تعالی معنوی نیروهای مسلح با طرح چارچوب نظری، مورد بررسی قرار گرفته است. هدف این مقاله دستیابی به ماهیت تعالی معنوی در نیروهای مسلح است؛ ازاینرو تلاش شده به این سوال که مهمترین عوامل موثر بر تعالی معنوی نیروهای مسلح ج.ا.ا کدام است؟ پاسخ داده شود. نوع پژوهش کاربردی- توسعه ای است و از روش تحلیل محتوا و نظریه پردازی داده بنیان استفاده و به منظور تحلیل گفتمان، از الگوی سه سطحی فرکلاف شامل؛ توصیف، تفسیر و تبیین استفاده گردید. در این راستا برای تعیین حجم نمونه، از روش نمونه گیری هدفمند به تعداد حداقل 39 نفر استفاده شده است.سنجش روایی پرسشنامه تحقیق با اعمال آرای اصلاحی و پیشنهادی صاحبنظران احراز شد و پایایی تحقیق؛ با آلفای 0.84 از فرمول «کرونباخ» تعیین گردید.نتایج تحقیق بیانگر آنست که تعالی معنوی در نیروهای مسلح حالت مطلوبی از معرفت، ایمان و اخلاق است که با ایفای نقش برجسته نظام فرماندهی در ایجاد بستر و فضای لازم طی فرایند پویای تهذیب و تربیت دینی با تاسی به ائمه معصومین علیهم السلام به دنبال آن هستیم و مهمترین مولفه های تعالی معنوی نیروهای مسلح، شامل: اخلاص، معرفت دینی، محبت و عواطف معنوی، عمل صالح و کارکردها و ثمرات معنوی هستند؛ که در سطوح فردی، گروهی، سازمانی و فراسازمانی تاثیر دارند و از عوامل برتر در تعالی معنوی نیروهای مسلح سیزده عامل دارای اولویت گردیده اند که عامل «معنویت فرماندهی و رهبری ولی امر مسلمین و الگوپذیری فرماندهان» در صدر اولویت ها قرارگرفته است.

هدف این تحقیق، تعیین میزان اثر بخشی دوره های تربیت و تعالی در قرارگاه بازسازی و مهندسی خاتم الانبیا است. این تحقیق از نظر هدف، کاربردی، و از نظر روش گردآوری داده ها توصیفی پیمایشی است. جامعه آماری تحقیق را کارکنان قرارگاه مرکزی و یگانهای تابع تشکیل داده اند که حداقل چهار ماه از شرکت آنان در این دوره ها گذشته بود. حجم نمونه با استفاده از جدول مورگان 210 نفر تعیین شد. روش نمونه گیری مورد استفاده، طبقه ای تصادفی بوده است و برای گردآوری داده های تحقیق از پرسشنامه محقق ساخته استفاده شد. با مراجعه مستقیم به افراد نمونه، پرسشنامه بین آنان توزیع و تکمیل شد. برای تجزیه و تحلیل داده ها از شاخصهای مرکزی و پراکندگی و آزمونهای آماری کولموگروف، فریدمن و آزمون t استفاده شد. نتایج نشان داد اهداف دوره های تربیت و تعالی قرارگاه در همه ابعاد مربوط بیش از 82 درصد محقق شده است. بیشترین میزان تحقق اهداف به ترتیب به احساس تغییر روحیه فراگیران با 2/84 درصد، بهبود وضعیت معنوی با 83/8 درصد، بصیرت با 82/4 و وضعیت انجام کار با 82 درصد مربوط بوده است.

هدف پژوهش حاضر بررسی مقایسه ای رابطه میان مقیاس تجربه معنوی و تعالی معنوی با افسردگی در دانشجویان بود به همین منظور 221 نفر دانشجو (104 نفر پسر و 117 نفر دختر) با میانگین سنی 23 سال از میان دانشجویان ساکن کوی دانشگاه تهران به صورت تصادفی خوشه ای انتخاب شدند. ابزارهای مورد استفاده در این پژوهش شامل مقیاس تجربه معنوی دانشجویان، مقیاس تعالی معنوی و مقیاس صفت افسردگی بود. داده های حاصل از این پژوهش با استفاده از آماره های مختلف توصیفی و استنباطی مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج نشان داد بین نمرات دختران و پسران در مولفه های مختلف معنویت تفاوت وجود دارد، بعلاوه، نتایج حاصل از تحلیل رگرسیون همزمان و بررسی روایی افزایشی مقیاس های تجربه معنوی و تعالی معنوی نشان داد به رغم توان پیش بینی کنندگی هر دو مقیاس معنویت، مقیاس تجربه معنوی از توان بالاتری در پیش بینی افسردگی دانشجویان برخوردار است. در پایان این نتیجه مورد تاکید قرار گرفت که در نظر گرفتن معنویت به عنوان یک سازه روان شناختی نباید به تحویل دین به یک گرایش روان شناختی منجر شود و همین تمایز از غیر دینی ساختن تجارب معنوی پیشگیری می کنند.